Zaraza ziemniaczana na pomidorach rozwija się bardzo szybko, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności i długo mokrych liściach. Pierwsze są zwykle nieregularne, wodniste plamy, które szybko brązowieją. Porażonych tkanek nie da się wyleczyć, dlatego trzeba od razu usunąć chore części, zabezpieczyć zdrowe rośliny i nie wrzucać odpadów na kompost.
Jak wyglądają objawy zarazy na liściach?
Chorobę wywołuje organizm grzybopodobny Phytophthora infestans. Na początku na liściach pojawiają się nieregularne, wodniste lub szarozielone plamy. Najczęściej widać je na dolnych liściach, ale przy sprzyjającej pogodzie szybko przechodzą na kolejne partie rośliny.
Plamy powiększają się, brązowieją, a następnie ciemnieją i powodują zamieranie tkanek. Przy wysokiej wilgotności na spodzie liścia, na granicy zdrowej i chorej tkanki, może pojawić się delikatny biały nalot. W suchym powietrzu bywa niewidoczny, dlatego jego brak nie wyklucza zarazy.
W zaawansowanym stadium brunatne, wydłużone zmiany pojawiają się także na łodygach i ogonkach liściowych. Na owocach mogą wystąpić twarde, szarozielone lub brązowe plamy, które sięgają w głąb miąższu. Takich pomidorów nie należy przeznaczać do jedzenia ani do przetworów.
Podobne plamy mogą powodować także alternarioza, septorioza lub choroby bakteryjne. Zarazę sugeruje szczególnie połączenie wodnistych, nieregularnych zmian, szybkiego zamierania liści i wilgotnej pogody.
Co zrobić po zauważeniu pierwszych plam?
Najpierw obejrzyj cały krzak oraz sąsiednie pomidory. Nie usuwaj zdrowych liści tylko dlatego, że roślina jest wysoka lub gęsta. Są potrzebne do fotosyntezy, wzrostu i dojrzewania owoców. Wycinaj przede wszystkim tkanki z plamami, zamierające oraz te, które dotykają podłoża.
Zainfekowanej tkanki nie da się wyleczyć. Oprysk może ograniczyć nowe infekcje, ale nie odbuduje zbrązowiałego liścia, łodygi ani owocu. Decyzję o ratowaniu krzaka ułatwia poniższe zestawienie:
| Stopień porażenia | Działanie | Priorytet |
|---|---|---|
| Pojedyncze plamy na kilku liściach | Usuń chore liście i sprawdź całą roślinę oraz sąsiednie krzaki. | Szybka izolacja ogniska |
| Wiele porażonych liści, ale zdrowa łodyga i owoce | Wytnij chore części, popraw przewiew i rozważ środek dopuszczony do pomidorów. | Ograniczenie nowych infekcji |
| Zmiany na łodygach, liczne chore liście i plamy na owocach | Usuń cały krzak, aby nie pozostawał źródłem infekcji dla uprawy. | Ochrona pozostałych roślin |
Przy wczesnych objawach można zastosować preparat interwencyjny, ale wyłącznie taki, który jest aktualnie dopuszczony do ochrony pomidora przed zarazą. Miedzian, w tym Miedzian 50 WP, jest przede wszystkim środkiem zapobiegawczym i powierzchniowym. Nie przywróci zdrowia liściom z nekrozą. Przed użyciem każdego preparatu przeczytaj etykietę, sprawdź dawkę, liczbę zabiegów, zakres zastosowania oraz okres karencji.
Jak bezpiecznie usunąć chore części?
Cięcie wykonuj w suchy dzień, gdy rośliny nie są mokre. Pracuj od roślin zdrowych do porażonych, a po zakończeniu usuń resztki z grządki. Postępuj w następującej kolejności:
- Obejrzyj liść z obu stron i odetnij go poniżej miejsca porażenia, nie strząsając przy tym zarodników na sąsiednie rośliny.
- Przy zmianach na łodydze wytnij fragment z zapasem zdrowej tkanki. Jeśli plamy obejmują główny pęd, usuń cały krzak.
- Po każdym większym ognisku choroby umyj sekator lub nóż i zdezynfekuj narzędzie zgodnie z przeznaczeniem używanego preparatu.
- Chore liście, łodygi i owoce włóż do worka i usuń zgodnie z lokalnymi zasadami gospodarowania odpadami zielonymi. Nie wrzucaj ich do kompostownika.
Nie zostawiaj porażonych części przy tunelu, na ścieżce ani na grządce. W przypadku silnego porażenia usuń cały krzak wraz z opadłymi liśćmi. Zdrowe, jędrne owoce bez jakichkolwiek zmian można zebrać wcześniej i przechowywać oddzielnie, ale trzeba je codziennie kontrolować.
Jak ograniczyć ryzyko zarazy w kolejnym sezonie?
Profilaktyka nie daje pełnej gwarancji, ale ogranicza czas zwilżenia liści i utrudnia rozprzestrzenianie się patogenu. Największe znaczenie mają następujące zasady:
- Podlewaj pomidory bezpośrednio przy ziemi, najlepiej rano, zamiast moczyć liście.
- W tunelu regularnie wietrz, szczególnie po podlaniu i przy dużych różnicach temperatur między dniem a nocą.
- Zapewnij roślinom przewiewną rozstawę i nie dopuszczaj, aby dolne liście stale dotykały podłoża.
- Nie sadź pomidorów blisko ziemniaków i stosuj zmianowanie, najlepiej z kilkuletnią przerwą dla roślin psiankowatych.
Kontroluj krzaki szczególnie po kilku deszczowych dniach, przy chłodnych nocach i długo utrzymującej się rosie. Jeśli w okolicy chorują ziemniaki, zwiększ częstotliwość obserwacji pomidorów. Szybkie usunięcie pierwszych zmian daje większą szansę na zachowanie zdrowych owoców, ale przy porażeniu łodyg i większości liści lepiej usunąć roślinę niż długo podtrzymywać źródło infekcji.
Środki ochrony roślin stosuj wyłącznie zgodnie z aktualną etykietą i instrukcją użycia. Sprawdź dopuszczenie preparatu do konkretnej uprawy, dawkę oraz okres karencji przed zbiorem.
